معرفی

بذر تخمه آفتابگردان تک‌رنگ مشکی ( Helianthus annuus L. ) متعلق به آفتابگردان‌های دانه‌ای و خوراکی است که به دلیل پوسته کاملاً مشکی، اندازه بزرگ، کشیدگی مناسب و کیفیت بالای مغز دانه مورد توجه قرار می‌گیرد. بذر موجود در فروشگاه از نظر ظاهری دارای دانه‌های درشت، بسیار کشیده و خوش‌فرم است و طول دانه‌ها در نمونه‌های مرغوب آن می‌تواند به حدود ۳ سانتی‌متر و ضخامت آن‌ها تا حدود ۴ میلی‌متر برسد. پوسته مشکی و یکدست، اندازه درشت و کشیده و پرمغز بودن دانه، این بذر را برای تولید تخمه خوراکی با ظاهر بازارپسند مناسب می‌کند. در این تیپ، پوک بودن دانه‌ها بسیار کم است و معمولاً فضای داخل پوسته با مغز نسبتاً بزرگ و پرشده است؛ به همین دلیل پس از شکستن پوسته، مغز قابل‌توجهی در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گیرد و طعم تخمه مطلوب و خوشایندی دارد.

مغز تخمه آفتابگردان از نظر تغذیه‌ای نیز ارزشمند است و منبعی از پروتئین، فیبر، ویتامین E، روی، آهن، منیزیم و فسفر محسوب می‌شود. USDA نیز تخمه آفتابگردان را منبع خوب پروتئین، فیبر، ویتامین E، روی و آهن معرفی کرده و داده‌های تغذیه‌ای آن مقدار قابل‌توجهی ویتامین E و مواد معدنی را نشان می‌دهد. بنابراین این محصول علاوه بر مصرف به‌عنوان تخمه بوداده و تنقلات، از نظر ارزش غذایی نیز جایگاه مناسبی دارد.

از نظر زراعی، آفتابگردان گیاهی یک‌ساله، گرمادوست و آفتاب‌دوست است و برای رشد مطلوب به نور مستقیم و فصل رشد نسبتاً گرم نیاز دارد. بذرهای خوراکی درشت معمولاً برای تولید محصولی با ارزش مصرفی بالاتر از تیپ‌های صرفاً روغنی انتخاب می‌شوند؛ البته صرفاً مشکی بودن پوسته به‌تنهایی تعیین‌کننده نوع مصرف یا درصد روغن نیست و ویژگی‌های رقم باید از منبع بذر مشخص شود. در منابع تجاری نیز تیپ‌های مشکی خوراکی با مغز درشت و ساختار پر و خوش‌خوراک عرضه می‌شوند.